Brazil

Brazil, 1985 yapımı bir Terry Gilliam filmi. Tür olarak distopya ile kara mizahı aynı potada eritiyor; gerçi "eritmek" hafif kalır, Gilliam daha çok her şeyi aynı anda kaynatıyor. Zamanı belirsiz bir gelecekte, bürokrasinin ve teknolojinin boğduğu bir şehirde geçiyor. Jonathan Pryce'ın canlandırdığı Sam Lowry, devlet dairesinde istatistikçi olarak çalışan, günlerini evrak ve formlar arasında tüketen bir memur. Kaçışı hayallerinde buluyor; rüyalarında hep aynı kadını kurtarıyor.

Sonra bir gün Jill Layton (Kim Greist) terörist olmakla suçlanıyor. Sam bunun bir yanlışlık olduğunu fark ediyor ve peşine düşüyor. Tanıştıklarında, rüyalarındaki kadının karşısında durduğunu anlıyor. İşte hikaye tam burada düğümleniyor: gerçek ile hayal arasındaki çizgi giderek inceliyor ve Sam'in dünyası, kendi bürokrasisinin çarklarına takılıp savrulmaya başlıyor.

Kadro epey kalabalık. Robert De Niro'nun canlandırdığı kaçak tesisatçı Harry Tuttle, Ian Holm'un canlandırdığı Sam'in amiri Kurtzmann, Bob Hoskins'in canlandırdığı Spoor ve Michael Palin'in canlandırdığı Jack Lint film boyunca karşımıza çıkıyor. Katherine Helmond da Sam'in annesi olarak o absürt estetik ameliyat sahnelerinde rol alıyor. Ne var ki bütün bu isimler, filmin asıl karakteri olan o sonu gelmez form doldurma dünyasının etrafında dönüyor.

Filmdeki şehir ne bir uzay istasyonu ne de temiz bir fütüristik metropol. Daha çok borular, kanallar ve kağıt yığınlarından örülmüş bir labirent gibi. Gilliam bu dünyayı kurgularken mizahı elinden bırakmıyor; ama güldüğünüz yerde bir iki saniye sonra içinizin üşüdüğünü fark ediyorsunuz. Hikayenin sonu da bu dengeyi bozmuyor; hayal ile gerçek arasındaki o ince ip, filmin bittiği yerde hala gergin duruyor.