Citizen X

Citizen X 1995 yapımı bir televizyon filmi; Chris Gerolmo’nun yönetmenliğinde Stephen Rea, Donald Sutherland ve Max Von Sydow gibi isimleri bir araya getiriyor. Türü dram, suç ve biyografi arasında gidip geliyor. Merkezde Viktor Burakov var: 1978-1990 arasında Sovyetler Birliği’nde işlenen seri cinayetleri araştırmakla görevlendirilen bir adli tıp uzmanı. Kurban sayısı arttıkça işi kolaylaşmıyor; aksine bürokrasi ve parti engelleriyle boğuşuyor. Çünkü devlet, seri katil olgusunu “Batıya özgü bir yozlaşma” sayıp soruşturmanın üstünü örtmeye çalışıyor.

Film, Andrei Chikatilo’nun yakalanışına kadar geçen süreci dedektifin gözünden anlatıyor. Rostov bölgesi dahil geniş bir coğrafyada, 1980’lerin o boğucu atmosferinde geçiyor. Gerçi atmosfer derken sadece karanlık sokakları kastetmiyorum; asıl gerilim dosyaların kaybolmasında, izinlerin çıkmamasında, sorguların yarım kalmasında. Chris Gerolmo bunu çok da gösterişe kaçmadan, sabırlı bir dille kuruyor.

Donald Sutherland, Rea’nın destekçisi üstü Fetisov rolüyle Emmy ve Altın Küre kazanmış. Ne var ki filmin asıl yükü Rea’nın omuzlarında; yorgun ama pes etmeyen bir memurun portresini çiziyor. Çekimler Macaristan’da, Budapeşte’de yapılmış; Sovyetler’in kasvetli kurumlarını yeniden yaratmak için elden gelen yapılmış. Açıkçası film, katilin kim olduğundan çok, onu yakalamayı zorlaştıran sistemle derdi olan bir yapım.