Harakiri

Harakiri 1962 yapımı bir Masaki Kobayashi filmi. Tür olarak jidaigeki diyoruz ama buradaki kılıç sesi pek duyulmaz; daha çok bir yüzleşmenin, kelime kelime işlenen bir hesaplaşmanın filmidir. Başrolde Tatsuya Nakadai var ve yanında Rentarō Mikuni, Akira Ishihama ile Shima Iwashita'yı görüyoruz. 17. yüzyıl Japonya'sı, Tokugawa düzeninin savaşları bitirdiği o garip sessizlik dönemi. İşsiz kalan rōnin Hanshirō Tsugumo, Iyi klanının kapısına seppuku izni istemeye gelir. Klan onu üç kuruş koparmaya çalışan biri sanır. Tsugumo ise anlatmaya başlar: Bir zamanlar aynı kapıya benzer bir talepte bulunan genç bir samuray vardı.

Anlatı geriye dönüşlerle açıldıkça, o genç adamın hikayesi klanın yüzüne tutulmuş bir ayna gibi parlar. Kobayashi'nin ilk dönem filmi bu; kamerası sakin, sabırlı. Açıkçası filmin ağırlığı aksiyondan değil, konuşmaların arasındaki o soğuk boşluktan geliyor. Tōru Takemitsu'nun biwa ağırlıklı müziği de bu melankoliyi bir adım daha derinleştiriyor. 1963'te Cannes'da Özel Jüri Ödülü almış, ki bunu bilmek filmi izlerken beklentiyi değiştirebilir.

Ne var ki mesele bir intikam hikayesinden çok daha fazlası. Film, onur adı altında kurulan düzenin aslında ne kadar katı ve iki yüzlü olabildiğini gösteriyor. Sadece bir yüzleşme değil; bir düzenin kendi sözleriyle sınanması.