Jamón, jamón

Jamón Jamón (1992), Bigas Luna’nın yönetmenliğinde çekilmiş bir İspanyol romantik tragikomedisi. Javier Bardem, Jordi Mollà, Penélope Cruz, Stefania Sandrelli, Anna Galiena ve Juan Diego’nun rol aldığı film, Monegros Çölü’nün kenarındaki küçük bir kasabada geçiyor. Hamile kalan genç Silvia, iç çamaşırı imparatorluğunun varisi José Luis’ten evlenme teklifi alır. José Luis’in annesi bu birlikteliğe karşı çıkar ve Silvia’yı baştan çıkarması için kasabanın en çekici erkeği Raúl’ü tutar. Plan tutmaz; işler beklenenden farklı bir yöne savrulur.

Film, erotik ve mizahi tonu melodramla harmanlarken İspanyol machismo kültürünü, yemek ile cinsellik arasındaki tezatlar üzerinden hicvediyor. Bigas Luna’nın yaklaşımı yer yer abartılı, yer yer şefkatli. Javier Bardem ile henüz 16 yaşındaki Penélope Cruz’un kariyerlerini başlatan bu yapım, 1992 Venedik Film Festivali’nde Gümüş Aslan kazandı ve yönetmenin “İber Üçlemesi”nin ilk halkası oldu. Açıkçası kasabanın tozlu sıcağı, jambon reklamları ve arzu dolu bakışlar arasında gidip gelen bir hikaye; izleyeni rahatsız etmeden güldürmeyi de biliyor.

Ne var ki filmi sadece bir aşk üçgeni olarak okumak eksik kalır. Luna, cinsellikle beslenen bir toplumsal eleştiriyi mizahın arkasına saklıyor. Gerçi o dönemde ses getiren bu yaklaşım bugün biraz daha tartışmalı duruyor; yine de film, İspanyol sinemasının 90’lardaki cesur damarından bir kesit sunuyor.