Metropolis

Metropolis 1927 yapımı bir Fritz Lang filmi; bilim kurgu ve distopya türlerinde, ama bugünün gözünden bakınca tür etiketlerinden çok daha fazlası. Gelecek yıl 2000 olarak hayal edilmiş. Metropolis adlı dev şehirde zengin bir sınıf güneşin altında refah içinde yaşarken, işçiler yeraltında neredeyse insanlık dışı koşullarda çalışıyor. Şehrin yöneticisinin oğlu Freder, Maria adlı genç bir kadını takip ederken bu alt dünyayla yüzleşiyor ve babasının düzenine karşı durmaya karar veriyor. Başrollerde Gustav Fröhlich, Brigitte Helm, Alfred Abel ve Rudolf Klein-Rogge var. Lang'in dışavurumcu görsel dili, o dönem için cesur sayılabilecek makine ve kent tasarımlarıyla birleşiyor; sınıf farkını neredeyse mimari bir mesele gibi anlatıyor.

Ne var ki filmin kendi hikayesi de en az konusu kadar inişli çıkışlı. 1927'de gösterime girdiğinde seyirci pek ilgi göstermemiş. Sonrasında defalarca kesilip yeniden düzenlenmiş, restorasyon çalışmalarına rağmen orijinal kopyanın dörtte biri hala kayıp. Yani elimizdeki Metropolis, bir yerde hep eksik kalmış bir film.

Yine de o eksik haliyle bile sonraki on yılların kent distopyalarına sessizce zemin hazırladığını söylemek mümkün; Blade Runner gibi işlerin gölgesinde hep bir parça Metropolis var. Lang'in asıl derdi belki de makine değil, insanın kendi kurduğu düzeni sorgusuz kabul edişiydi.