Sessizliğin Bakışı

The Look of Silence, 2014 yapımı bir belgesel; Joshua Oppenheimer'ın yönetmenliğinde, Adi Rukun'ın kendi hikayesini anlattığı bir film. Tür olarak belgesel, biyografi ve tarih arasında duruyor. Ama bunu duyunca akla gelen o kuru tarih dersi havasından epey uzak. Endonezya'da geçiyor; 1965 sonrası ile bugün arasında gidip gelen bir zamanı var.

Konu şöyle: Adi, 1965 katliamında ağabeyi Ramli'yi kaybetmiş. Yıllar sonra, katillerin hala iktidarda olduğu bir ülkede yaşıyor. Göz doktoru olarak çalışıyor ve bu kimliği bir tür kapı olarak kullanıyor. Onları göz muayenesi bahanesiyle ziyaret ediyor, karşılarına oturuyor, sorumluluklarını kabul etmelerini istiyor. Sessiz ama ağırbaşlı bir yüzleşme bu. İlginç bir ayrıntı daha var: Adi, ağabeyi öldürüldükten iki yıl sonra onun yerine doğmuş. Bu bilgi filmi izlerken insanın aklının bir köşesinde kalıyor.

Gerçi Oppenheimer burada The Act of Killing'deki o dışa dönük, gürültülü yaklaşımı bırakmış; daha çok dinliyor, bekliyor. Ton sessiz ve ağır. Açıkçası kolay bir seyirlik değil. Ne var ki tam da bu sabırlı bakış, yüzleşmenin ne kadar zor olduğunu hissettiriyor.