Yeraltı

Yeraltı, 1995 yılında Emir Kusturica'nın yönetmenliğinde çekilen bir komedi-drama. Film, İkinci Dünya Savaşı sırasında Belgrad'da geçen hikayesinde Marko'nun, arkadaşı Blacky ve bir grup partizanı gizli bir mahzende saklayıp silah üretiminde çalıştırmasını anlatıyor. Savaş bittikten sonra bile onlara sahte haberler vererek savaşın sürdüğüne inandırır ve bu aldatmaca yirmi yıl boyunca devam eder. Miki Manojlović, Lazar Ristovski, Mirjana Joković ve Slavko Štimac başrolleri paylaşıyor.

Kusturica'nın anlatımı burada tragikomik bir tonda ilerliyor; mizahla hüzün iç içe geçiyor. Belgrad'dan 1991'deki Yugoslav Savaşları'na uzanan zaman çizgisi, hikayeyi sadece kişisel bir aldatma öyküsü olmaktan çıkarıp daha geniş bir tarihsel çerçeveye oturtuyor. Gerçi film bunu ders vermeden, ironiyle yapıyor. Mahzendeki sahte dünya ile dışarıdaki gerçeklik arasındaki mesafe, seyirciyi rahatsız eden ama gülümseten bir yerde duruyor.

1995 Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye kazandığını da not düşelim. Yirmi yıl süren bir yalanın, dostluğun ve ideallerin nasıl iç içe geçtiğini izlemek, sinemanın tarihle kurduğu o ince alaycı ilişkiye dair bir fikir veriyor.