Zordur Gitmek

Zordur Gitmek 2021 yapımı bir belgesel, ama drama etiketini de hak ediyor. Yönetmen Jessica Beshir, Etiyopya'nın Harar yaylalarına ve surlarla çevrili Harar şehrine kamerasını çeviriyor; orada Sufi Müslümanların yüzyıllardır dini meditasyon için çiğnediği gat bitkisinin etrafında dönen bir hayat var. Gat aynı zamanda ülkenin en kazançlı tarım ürünü. Yani hem ritüel hem ekonomi, aynı yaprağın iki yüzü.

Film siyah-beyaz. Görüntüler rüya ile bilinç arasında salınıyor, anlatı da öyle: baskıcı rejim altındaki gençlerin hayalleri, gatın etkisindeki topluluğun gündelik akışı. Mohammed Arif, Hashim Abdi, Biniam Yonas ve Urji ile Destu Abrahim Mumade gibi isimler bu akışın içinde beliriyor. Beshir'in ilk uzun metrajı; dünya prömiyerini 30 Ocak 2021'de Sundance'te yaptı ve Rotten Tomatoes'ta 11 eleştirmene göre %91 onay aldı. Gerçi bu tür sayılar pek bir şey anlatmaz tek başına.

Asıl mesele şu: film size bir şey anlatmıyor, daha çok bir yerde durmanızı sağlıyor. Hipnotik, trans benzeri bir tempo tutturuyor ve bunu hiç aceleye getirmiyor. Ne var ki bu yaklaşım herkese göre değil; sabır isteyen, kendi ritmini dayatan bir seyir. Beshir'in derdi gatın ne olduğunu açıklamak değil, onun gölgesinde yaşayan insanların zamanını görünür kılmak.